Kök Tengri / Gök Tengri

Kök Tengri / Gök Tengri

Kök Tengri (Göğün Tanrısı veya Mavi Gökyüzü Tanrısı), eski Türk ve Orta Asya halklarının inanç sistemlerinde en yüce ve kutsal varlıklar olarak kabul edilen gök tanrısıdır. "Kök", Eski Türkçede "gök" veya "mavi", "Tengri" ise "tanrı" veya "ilahi güç" anlamına gelir. Dolayısıyla Kök Tengri, "Gökyüzünün Tanrısı" veya "Mavi Gökyüzü Tanrısı" şeklinde çevrilebilir.

 

Türklerde Kök Tengri İnancı:

📍Eski Türk inanç sistemi olan Tengricilik’te en yüce varlıktır.

📍Kağanların Tanrı tarafından seçildiğine inanılırdı. Örneğin, Orhun Yazıtları’nda Bilge Kağan, Gök Tengri’nin buyruğuyla kağan olduğunu belirtir.

📍Kök Tengri’nin yanı sıra Yer-Su ruhları gibi doğa unsurları da kutsal kabul edilirdi, ancak bunlar Tanrı değildir, daha çok ruhlardır.

 

Kök Tengri İnancı Hakkında Kısa Bilgiler:

✅ Tengricilik, eski Türk, Moğol ve diğer Orta Asya halklarının yaygın inancıdır. Bu inançta doğa kutsal sayılır ve Gök Tengri baş tanrıdır.

✅ Kök Tengri, gökyüzünü, kaderi, zamanı ve dünyanın düzenini kontrol eden yüce varlıktır.

✅ Hükümdarlar, özellikle eski Türk kağanları, egemenliklerini Kök Tengri'nin iradesiyle almaya inanırdı. Bu nedenle Kut (ilahi meşruiyet) kavramı gelişmiştir.

✅ Türk destanlarında, yazıtlarında ve Orhun Kitabeleri'nde Kök Tengri'ye sık sık atıf yapılır.


Orhun Yazıtlarından Örnek:

"Üze kök tengri asra yağız yir kılındukta, ikin ara kişi oglı kılınmış."

(Üstte mavi gök, yağının yağız (kara) yer yaratıldığında, gübreler arasında insanoğlu yaratılmıştır.)


Kök Tengri’nin Özellikleri:

🌀Tek ve yüce tanrı olarak kabul edilir.

🌀Evrenin yaratıcısı ve düzenleyicisidir.

🌀Görünmezdir; ama her şeyi bilir ve görür.

🌀İnsanlara ve kağanlara kut (kutsal güç) verir.

🌀İnsanların kaderine yön verir.

🌀Göğün en yüce katında yaşar.


Günümüzde:

Modern Türk bölümlerinde doğrudan Tengricilik yaygın olmasa da, Kök Tengri ve gök inancı, kültürel kimlik, edebiyat ve sanat alanlarında halen önemli bir yer tutar. Ayrıca bazı modern Tengricilik akımları da vardır.